Στη λογοτεχνία, όπως και στην ίδια τη ζωή, υπάρχουν ιστορίες που μοιάζουν να μην παλιώνουν και να μην εξαντλούνται ποτέ. Σε αυτές τις ιστορίες, σημαντικότερος δεν είναι τόσο ο πυρήνας τους, όσο ο τρόπος της αφήγησης: το πώς φωτίζονται διαφορετικές πλευρές και πώς η εστίαση μετατοπίζεται σε όσα αναδύονται κάθε φορά.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στο βιβλίο της Σάλι Ρούνι Intermezzo (Εκδόσεις Πατάκης, μετάφραση Μυρτώ Καλοφωλιά), το οποίο, σε μια πρώτη ανάγνωση, αφηγείται την ιστορία των αδερφών της οικογένειας Κούμπεκ, με αφετηρία την απώλεια του πατέρα τους.

Καθώς, όμως, η απώλεια δεν σημαίνει μόνο «πώς να ζω χωρίς εσένα», αλλά και «πώς να ζω μαζί με όλα όσα διαμεσολαβούσες», τα αδέρφια Κούμπεκ καλούνται να ανακαλύψουν έναν τρόπο αυθεντικής συσχέτισης  -μεταξύ τους, αλλά και ο καθένας με τον ίδιο του τον εαυτό.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το Intermezzo δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία πένθους, αλλά εξερευνά τους ενδιάμεσους χώρους της συναισθηματικής ζωής, εκεί όπου όλα παραμένουν άβολα «ανοιχτά».

Ποιο θέμα διαπραγματεύεται το βιβλίο;

Το μυθιστόρημα ξεκινά με τα αδέρφια Κούμπεκ να έρχονται αντιμέτωπα με την απώλεια του πατέρα τους, μια απώλεια που λειτουργεί όχι μόνο ως αφηγηματική αφετηρία, αλλά και ως καταλύτης για την επανεξέταση των ζωών και των σχέσεών τους.

Ο Πήτερ, φαινομενικά πετυχημένος και κοινωνικά ενταγμένος δικηγόρος στη δεκαετία των τριάντα του, διαθέτει ένα ισχυρό κοινωνικό δίκτυο και επαγγελματική αναγνώριση. Ο Ιβάν, στον αντίποδα, διανύει τη δεκαετία των είκοσί του, φέροντας τον χαρακτηρισμό της περιθωριοποιημένης ιδιοφυίας, ενός επαγγελματία σκακιστή με περιορισμένες κοινωνικές δεξιότητες, που δυσκολεύεται να ανταπεξέλθει σε έναν κοινωνικά περίπλοκο κόσμο.

Το οριστικό αντίο στον πατέρα τους φέρνει τα δύο αδέρφια σε ευθεία αντιπαράθεση όχι μόνο με όσα μέχρι πρότινος απέφευγαν, αλλά και με τη μεταξύ τους σχέση. Ο Πήτερ αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην ανακούφιση και την ενοχή για τη σχέση του με την εικοσιτριάχρονη Ναόμι, ενώ αδυνατεί να αποδεσμευτεί από τη σχέση του με τη Σύλβια , τη νεανική του αγάπη, η οποία έληξε άδοξα, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί ενεργό παρουσία στη ζωή του.

Ο Ιβάν, από την άλλη, γνωρίζει τη Μάργκαρετ, μια γυναίκα αρκετά μεγαλύτερή του, που μοιάζει ικανή να αγκαλιάσει όσα συχνά χαρακτηρίζονται ως «ιδιαιτερότητες», αλλά στην πραγματικότητα συγκροτούν την εύθραυστη, ευαίσθητη εσωστρέφειά του.

Πήτερ και Ιβάν καλούνται να αποφασίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα συνεχίσουν τις ζωές και τις σχέσεις τους, υπό το αίσθημα ασφυξίας που ο θάνατος του πατέρα τους έχει πλέον καταστήσει πρόδηλο.

Λίγα λόγια για τους χαρακτήρες: Σε αυτό το βιβλίο οι χαρακτήρες δεν λειτουργούν ως φορείς μιας απλής πλοκής, αλλά ως πεδία διασταύρωσης επιθυμιών, ενοχών και προτιμώμενων εκδοχών του εαυτού τους.

Ο Ιβάν, ανασφαλής και «ήσυχος», κουβαλά μια εσωτερικότητα που δεν εκδηλώνεται εύκολα, παρά μόνο μέσα από τη σιωπή και την απόσυρση. Η σχέση του με το σκάκι υπήρξε κάποτε χώρος βεβαιότητας, ωστόσο η επιδείνωση της υγείας του πατέρα του και ο μετέπειτα θάνατός του τον οδήγησαν σε μια σχεδόν αδιόρατη παραίτηση. Στη γνωριμία του με τη Μάργκαρετ αναδύεται μια νέα, απροσδόκητη διάσταση: εξερευνά πλευρές πιο μαλακές, πιο εκτεθειμένες, συναισθηματικές, πτυχές που δεν γνώριζε ότι διέθετε. Παράλληλα, επιχειρεί να αναθεωρήσει τη σχέση του με τον Πήτερ, σκαλίζοντας κάτω από τη βολική, παγιωμένη αφήγηση που είχε υιοθετήσει για τον αδελφό του.

Ο Πήτερ, αντίθετα, κινείται μέσα σε μια φαινομενική εξωστρέφεια που κρύβει βαθιά προσωπική σύγχυση. Μετά τον χωρισμό του από τη Σύλβια, παραμένει συναισθηματικά δεμένος μαζί της, ενώ ταυτόχρονα αμφιταλαντεύεται ως προς το πόσο ηθικά συνεπής ή ακόμη και γνήσια είναι η σχέση του με τη Ναόμι. Η αμφιθυμία του δεν αφορά μόνο τις δύο γυναίκες, αλλά και την εικόνα που έχει για τον εαυτό του. Μέσα σε αυτή τη ρευστότητα, προσπαθεί ενεργά να αποκαταστήσει τη σχέση του με τον Ιβάν, τον πλησιάζει επανειλημμένα, επιχειρώντας να γεφυρώσει αποστάσεις που για χρόνια παρέμεναν στο περιθώριο.

Οι γυναίκες του μυθιστορήματος δεν λειτουργούν ως δευτερεύουσες παρουσίες. Αντίθετα, με τη στάση και τις επιλογές τους δημιουργούν τις συνθήκες μέσα στις οποίες τα πράγματα μπορούν να συμβούν. Η Μάργκαρετ, διαυγής και τρυφερή, υπερβαίνει την εικόνα που είχε πλάσει γι’ αυτήν ο κοινωνικός περίγυρος και επιτρέπει στον Ιβάν να υπάρξει ακριβώς όπως είναι. Η Σύλβια, αντιμέτωπη με τον δικό της πόνο και τις ανασφάλειές της, πασχίζει να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με τον Πήτερ όχι μέσα από τη νοσταλγία, αλλά μέσα τις δυνατότητες που προσφέρει το σήμερα. Η ριψοκίνδυνη και συχνά «αφελής» Ναόμι, με τη φρεσκάδα και την ανεμελιά της, εισάγει μια οπτική που απουσίαζε από τη ζωή του Πήτερ, φωτίζοντας τη δυνατότητα μιας διαφορετικής αρχής.

Έτσι, το μυθιστόρημα δεν χαρτογραφεί μόνο το πένθος της απώλειας ενός γονέα, αλλά και το πένθος για τις βεβαιότητες που καταρρέουν· για τις σχέσεις όπως υπήρξαν και όπως μάλλον δεν θα υπάρξουν ξανά. Μέσα από τις εύθραυστες ισορροπίες των χαρακτήρων του, αναδεικνύεται η αγωνιώδης αλλά αναγκαία προσπάθεια να γραφτεί ξανά η ιστορία, όσο οι πρωταγωνιστές καλούνται να σταθούν στο ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στην απώλεια και την επανεξέταση της ζωής τους.

Διαβάστε αυτό το βιβλίο εάν: θέλετε ένα ανάγνωσμα που αναδεικνύει τις πολυεπίπεδες ανθρώπινες σχέσεις και τον τρόπο με τον οποίο αυτές επαναπροσδιορίζονται μέσα από τις προκλήσεις και τα καλέσματα του πένθους. Κόντρα στην κοινή πεποίθηση ότι το πένθος περιπλέκει ή διαλύει τις σχέσεις, η Ρούνι το αναδεικνύει σε εφαλτήριο για νέες συνδέσεις και ανανεωμένες μορφές εγγύτητας. Το πένθος, εδώ, δεν αφορά μόνο την απώλεια προσώπων, αλλά και την απώλεια δυνατοτήτων, εκδοχών του εαυτού και τρόπων να σχετίζεται κανείς με τους άλλους, καθιστώντας κάθε σχέση και κάθε επιλογή πιο πολύπλοκη, αλλά και πιο βαθιά.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα: Η Σάλλυ Ρούνεϋ είναι Ιρλανδή συγγραφέας. Έχει γράψει τα μυθιστορήματα Συζητήσεις με φίλους (2017· Εκδόσεις Πατάκη, 2019, μτφρ.: Μαρία Φακίνου), Κανονικοί άνθρωποι (2019· Εκδόσεις Πατάκη, 2020, μτφρ.: Μαρία Φακίνου), Όμορφε κόσμε, πού είσαι (2021· Εκδόσεις Πατάκη, 2022, μτφρ.: Στέλλα Κάσδαγλη), ο τίτλος του οποίου προέρχεται από τον στίχο «Schone Welt, wo bist du?» του ποιήματος «Die Gotter Griechenlandes» («Οι θεοί της Ελλάδας») του Friedrich Schiller, και Ιντερμέτζο (2024· Εκδόσεις Πατάκη, 2025, μτφρ.: Μυρτώ Καλοφωλιά).
Το 2017 τιμήθηκε με το βραβείο Young Writer of the Year Award των Sunday Times/PFD. Το μυθιστόρημά της Κανονικοί άνθρωποι («το λογοτεχνικό φαινόμενο της δεκαετίας», σύμφωνα με τον Guardian) βραβεύθηκε ως Βιβλίο της χρονιάς από τα βιβλιοπωλεία Waterstones το 2019, κέρδισε το βραβείο Costa Novel of the Year το 2018, και τιμήθηκε με το Encore Award της Royal Society of Literature το 2019. Η Σάλλυ Ρούνεϋ ήταν επίσης μεταξύ των σεναριογράφων της τηλεοπτικής μεταφοράς του Κανονικοί άνθρωποι, που προβλήθηκε το 2020 από το BBC (Με πληροφορίες από την ιστοσελίδα των εκδόσεων Πατάκη).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΥ

Συγγραφέας: Sally Rooney

Μετάφραση: Μυρτώ Καλοφωλιά

Εκδόσεις: Πατάκης

Έτος έκδοσης: 2025

Αριθμός σελίδων: 576